Her düşünce fikir tartışmaya ve eleştiriye açıktır. Doğmalar hariç. Doğma doğruluğu sorgulanmadan, deneyden ya da eleştiriden geçirilmeden kabul edilen, değiştirilmesi veya tartışılması mümkün olmayan inanç, kural veya öğretidir.
Örneğin Kuran ayetleri bir kısmı dogmadır.
1. İnanç Boyutu (Kabul ve Teslimiyet)
İslam'ın temel akideleri (Allah'ın varlığı, birliği, ayetlerin mutlak doğruluğu) dogmadır.
Bir dine inanmak, doğası gereği o dinin temel doğrularını sorgulamadan kabul etmeyi (imanı) gerektirir.
2. Akıl ve Yorum Boyutu (İçtihat)
Kuran ayetleri kendi içinde ikiye ayrılır ve bu ayrım "dogma" kavramının dindeki esnekliğini belirler:
Muhkem Ayetler: Hükmü açık, yoruma kapalı olan ayetlerdir (Örn: Hırsızlık, yalan, cinayet gibi ahlaki ve hukuki kesin yasaklar). Bunlar tam anlamıyla dogmadır.
Müteşabih Ayetler: Manası kapalı, sembolik veya birden fazla anlama gelebilen ayetlerdir. İslam tarihi boyunca bu ayetlerin ne anlama geldiği üzerine binlerce tefsir (yorum) yazılmış, felsefi ve kelami tartışmalar yapılmıştır.
Özetle; Kuran ayetlerinin kaynağı ve doğruluğu Müslümanlar için sorgulanamaz bir dogmadır. Fakat o ayetlerin nasıl anlaşılması ve hayata nasıl uygulanması gerektiği (içtihat ve tefsir mekanizmaları sayesinde) yoruma, akıl yürütmeye ve çağın şartlarına göre tartışmaya açık olmuştur.
ANCAK İNSAN ASIL OLAN BU DOGMALAR NEDİR İLK ÖNCE BUNLARI BİLMES GEREKİR. Bu bilgi ise Kuranın indiriliş sırasına göre bilinmesi önem sırası açısından çok önemlidir. Çünkü Kuran Mükemmel bir insan inşaa eder. Bunuda ayetlerin iniş sırasında bulabilirsiniz. Şimdi burada bir kısmını görebilirsiniz.
Alak Suresi: İnsanın varoluşu kendisinin ne olduğu devamlı bilmesi, haddini bilip azmaması, yaratılan bir varlık ama okuyup öğrenen kendini geliştiren düşünen kavrayan bir zekaya sahip olduğunu belirtir. Cenin anne karnında anneden beslendiği gibi, doğunca anne karnına benzeyenbu dünyadan beslenir. O nedenle dünyasına iyi bakması gerekir.